CHUYÊN ĐỀ

TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG, KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH, SINH VIÊN

1. Mở đầu

Trong giáo dục, đạo đức luôn được đặt lên hàng đầu: “Tiên học lễ, hậu học văn”. Kế thừa truyền thống cha ông, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định “Người có tài mà không có đức là người vô dụng, người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”, giáo dục đạo đức có vị trí quan trọng hàng đầu. Đây là quá trình lâu dài, phức tạp đòi hỏi sự quan tâm của toàn xã hội, mà nhà trường giữ vai trò quan trọng nhất.

2. Thực trạng và nguyên nhân

2.1 Thực trạng

Học sinh, sinh viên trường ý thức rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của mình phải học tập, rèn luyện trở thành công dân tốt có ích cho gia đình và xã hội. Phần lớn các em đều có ý thức chấp hành nội quy của nhà trường. Đa số học sinh đều có ý thức tốt về quan hệ bạn bè, có tinh thần giúp đỡ bạn, có lòng nhân ái, xây dựng tình bạn trong sáng và có lối sống lành mạnh.

Tuy nhiên còn một số biểu hiện cho thấy sự suy giảm về đạo đức và lối sống ở một bộ phận học sinh, sinh viên. Điều này có thể thấy qua các vấn đề như:

• Suy giảm đạo đức và lối sống: Một số học sinh, sinh viên có lối sống không lành mạnh, xa rời các giá trị đạo đức truyền thống, có những hành vi bạo lực học đường, bạo lực xã hội.
• Thiếu kỹ năng sống: Bên cạnh kiến thức, nhiều học sinh, sinh viên còn thiếu các kỹ năng sống cần thiết cho cuộc sống và công việc.
• Ảnh hưởng từ môi trường bên ngoài: Quá trình phát triển của thời đại công nghệ 4.0, mạng xã hội cũng tác động rất lớn đến đạo đức, lối sống của học sinh, sinh viên.

2.2 Nguyên nhân

Các nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên bao gồm:

• Giáo dục đạo đức chưa đủ sâu sắc: Giáo dục đạo đức còn mang tính cục bộ, chưa được chú trọng đúng mức hoặc chỉ thực hiện mang tính hình thức.
• Sự thiếu quan tâm từ gia đình và xã hội: Gia đình và xã hội đóng vai trò nền tảng, nhưng đôi khi sự quan tâm này chưa đủ hoặc chưa đúng cách.
• Môi trường học đường và xã hội: Môi trường học đường, cùng với những tác động tiêu cực từ mạng xã hội cũng ảnh hưởng đến chuẩn mực đạo đức, lối sống của HSSV.

3. Giải pháp

Để tăng cường công tác giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên, Nhà trường đã tổ chức nhiều hoạt động giáo dục thiết thực như: “Kể chuyện dưới cờ” về Chủ tịch Hồ Chí Minh, thông qua hoạt động này, nhà trường mong muốn góp phần giáo dục đạo đức, lối sống và trang bị kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên.

Không chỉ triển khai đồng bộ việc lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên trong các môn học chung bằng nhiều hình thức, phong phú và đa dạng các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, trang bị kỹ năng thực hành xã hội hỗ trợ học sinh, sinh viên đạt được các phẩm chất và năng lực theo yêu cầu; chú trọng rèn luyện cho các em tính trung thực, đoàn kết, biết sẻ chia.

Trước thực trạng về việc suy giảm về mặt đạo đức, lối sống của học sinh, sinh viên hiện nay, mỗi giáo viên đều thấy được vai trò trách nhiệm của ngành giáo dục nói chung và của nhà trường nói riêng. Trường Cao đẳng Thủ Thiêm – Thành phố Hồ Chí Minh luôn tích cực triển khai đồng bộ các giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống, kĩ năng sống cho học sinh, sinh viên, cụ thể như sau:

Thứ nhất, mỗi thầy, cô phải làm tốt vai trò của giáo viên chủ nhiệm. Giáo viên chủ nhiệm (GVCN) là người trực tiếp nắm rõ tâm tư, nguyện vọng của học sinh, sinh viên. Do đó ngay từ đầu năm học, GVCN phải thường xuyên chú ý đến hành vi của từng học sinh, sinh viên. GVCN thường xuyên theo dõi việc học tập, thực hiện nội quy trường, lớp của học sinh, sinh viên. Từ đó, kịp thời uốn nắn khi học sinh, sinh viên có thái độ, hành vi đạo đức chưa tốt.

Thứ hai, cần lồng ghép giảng dạy đạo đức, kĩ năng sống cho HSSV thông qua các môn học. Một trong những chức năng của quá trình dạy học là truyền đạt tri thức và hình thành phẩm chất đạo đức cần thiết cho học sinh, sinh viên, bất cứ một bài học nào ở trường cũng có tính giáo dục sâu sắc.

Thứ ba, tổ chức có hiệu quả các hoạt động tập thể và các hoạt động ngoại khóa. Việc giáo dục đạo đức, lối sống, kĩ năng sống cho học sinh, sinh viên sẽ đạt hiệu quả rất nhiều nếu thường xuyên tổ chức tốt các hoạt động tập thể và các hoạt động ngoại khóa. Thông qua các hoạt động này, học sinh, sinh viên được trình bày ý kiến quan điểm của bản thân về gia đình, bạn bè. Từ đó, giáo viên có thể hiểu được tâm sinh lý của HSSV để có biện pháp giáo dục phù hợp. Ngoài ra, thông qua việc tổ chức các sân chơi, các hoạt động ngoại khóa, HSSV được trau dồi các kiến thức, kĩ năng sống cơ bản, tạo điều kiện cho HSSV được phát triển một cách toàn diện.

Thứ tư, duy trì hoạt động “Kể chuyện dưới cờ” về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hoạt động này có tác dụng giáo dục đạo đức, lối sống cho HSSV một cách trực tiếp và có hiệu quả cao.

Thứ năm, giáo viên cần phải gương mẫu, hiểu tâm sinh lý của HSSV và có tâm huyết với việc giáo dục HSSV trở thành những công dân tốt. Các em luôn để ý đến thầy cô, từ cách ăn nói đến những cử chỉ hàng ngày. Hành vi ở trường của thầy cô tác động rất lớn đến việc hình thành nhân cách của các em. Bên cạnh đó, thầy cô cần đặt mình vào vị trí của HSSV, phải hiểu được tâm sinh lý của các em để có những phương pháp giáo dục đúng đắn, phù hợp cho từng đối tượng. Thầy, cô phải có sự gần gũi và quan tâm các em, đóng vai trò vừa là người thầy, người bạn, đồng thời là nhà tư vấn tâm lý đáng tin cậy để các em có thể chia sẻ những vui buồn và những khó khăn trong cuộc sống, trong học tập, trong các mối quan hệ bạn bè và xã hội khác.

Thứ sáu, phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội để giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống cho HSSV. Việc giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng sống cho HSSV cũng phụ thuộc phần lớn từ phía gia đình và xã hội. Vì vậy, giảng viên phải liên hệ với phụ huynh để thông báo tình hình HSSV có những biểu hiện chưa tốt cho phụ huynh nắm được, từ đó phối hợp với phụ huynh để tìm ra biện pháp giáo dục tốt nhất.

4. Kết luận

Giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên góp phần gìn giữ, phát huy những giá trị đạo đức mà các thế hệ trước đã tạo dựng đồng thời góp phần tích cực trong việc loại trừ những thói hư tật xấu, hiện tượng tiêu cực, phi đạo đức. Một học sinh, sinh viên có đạo đức, lối sống, kỹ năng sống tốt sẽ là một con người tốt, và sẽ có một gia đình tốt, một xã hội tốt. Vì vậy giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên trong giai đoạn hiện nay càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, góp phần xây dựng xã hội lành mạnh, phát triển bền vững.

Người báo cáo

Đoàn Thị Lan Anh